فرآیند تولید قیر در پالایشگاه

فرآیند تولید قیر در پالایشگاه به زبان ساده

1.ورود نفت خام به پالایشگاه

نفت خام از چاه‌های نفتی استخراج شده و از طریق خطوط لوله یا کشتی‌های نفت‌کش به پالایشگاه فرستاده می‌شود. نفت خام خودش از ترکیبات مختلفی تشکیل شده که برخی سبک هستن (مثل بنزین)، برخی سنگین (مثل گازوئیل، روغن و قیر).

2.تقطیر نفت خام در برج تقطیر اتمسفریک

در اولین مرحله‌ی پالایش، نفت خام وارد برج تقطیر اتمسفریک می‌شود. توی این برج، نفت تا حدود ۳۵۰ تا ۴۰۰ درجه سانتی‌گراد گرم می‌شود.
• مواد سبک مثل گاز، بنزین، نفت سفید، و گازوئیل در دماهای پایین‌تر تبخیر می‌شوند و از طبقات بالای برج جدا می‌شوند.
• آنچه که در پایین برج باقی می‌ماند، یک مایع غلیظ و تیره‌رنگه که بهش مازوت یا باقیمانده‌ی تقطیر می گویند.

3.تقطیر خلاء (Vacuum Distillation)

چون مازوت هنوز شامل بخش‌هایی هست که می‌تواند قیر خوبی ازش ساخته شود، آن را وارد یه برج دیگر به نام برج خلأ می‌کنند. در این برج فشار رو کاهش می‌دهند تا بدون نیاز به گرمای خیلی زیاد، باقی‌مانده مازوت رو تقطیر کنند.
• نتیجه این فرآیند، ماده‌ای به نام وکیوم باتوم (Vacuum Bottom) هست که ماده‌ی اصلی برای تولید قیر می باشد.

4.تبدیل وکیوم باتوم به قیر

وکیوم باتوم به تنهایی هم نوعی قیر به حساب می آید، اما کیفیت و خواص آن باید برای مصارف خاص بهتر باشد. بنابراین، دو فرآیند روی آن انجام می‌شود:

الف) فرآیند دمیدن هوا (Air Blowing)

در این فرآیند، هوا با دمای بالا (حدود ۲۰۰ تا ۳۰۰ درجه سانتی‌گراد) به داخل وکیوم باتوم دمیده می‌شود. این کار باعث می‌شود:
• قیر سفت‌تر و مقاوم‌تر شود.
• خاصیت چسبندگی و مقاومت حرارتی قیر افزایش پیدا کند.
• قیر اکسیده یا قیر دمیده تولید شود که در تولید ایزوگام و عایق‌های رطوبتی کاربرد زیادی دارد.

ب) افزودن پلیمر یا اصلاح‌کننده‌ها (برای قیر پلیمری)

گاهی قیر رو با مواد پلیمری ترکیب می‌کنند تا خاصیت‌هایی مثل:
• انعطاف‌پذیری بالا
• مقاومت در برابر ترک‌خوردگی
• و دوام بیشتر در برابر تغییرات دمایی پیدا کنه.

5.ذخیره‌سازی و بسته‌بندی

قیر آماده‌شده یا:
• داخل تانکرهای گرم‌شونده ذخیره می‌شود و مستقیم به محل پروژه‌ها منتقل می‌شود.
• یا در قالب بشکه، کیسه، یا بسته‌های خاص برای صادرات یا فروش داخلی بسته بندی می شود.

جمع‌بندی ساده

قیر در واقع آخرین و سنگین‌ترین محصول پالایش نفت خام است. پس از جدا کردن مواد سبک‌تر مثل بنزین و گازوئیل، چیزی که باقی می‌ماند را با حرارت و فرآیندهای خاص تبدیل به قیر می‌کنند. قیر نهایی بسته به کاربردش (مثلاً راه‌سازی یا ایزوگام) ممکنه ویژگی‌های مختلفی داشته باشد.